ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား

ဒီမိုကေရစီ သင္ခန္းစာမ်ား (Lessons in Democracy) ဘာသာျပန္မွ ထုတ္ႏႈတ္ေဖာ္ျပပါသည္။ အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ က်င္းပေတာ့မည့္ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဒီမိုကေရစီ စံႏႈန္းမ်ားျဖင့္ မည္သို႔မည္ပံု ကြာျခားေနသည္ကို ဗဟုသုတ အလို႔ငွာ၊ ႏိုင္ငံေရး အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေစမည့္ လႈပ္ရွားမႈ အလို႔ငွာ ျပန္လည္ေဖာ္ျပလိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ျမန္မာဘာသာျပန္သူ – လြင္ေအာင္စိုး

၃၁-၁ဝ-၂ဝ၁ဝ

………………………………..

အပိုင္း (၁၅)  ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား

ကိုယ္စားျပဳ ဒီမိုကေရစီစနစ္ (Representative Democracy) ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြအေပၚ အေျခခံရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လြတ္လပ္ရပါမယ္၊ သမာသမတ္ ရွိရပါမယ္။ လြတ္လပ္ၿပီး သမာသမတ္ရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ဳိး ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္မယ့္ အေျခခံအခ်က္ေတြလည္း ရွိေနရပါမယ္။ ဒါေတြအျပင္ လက္ရွိ အစိုးရ ကိုယ္တိုင္က အစိုးရအရာရွိေတြအတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးတတ္တယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္ကိုလည္း ပိုၿပီး အေလးအနက္ ဂရုစိုက္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဆိုလိုတာက လက္ရွိအစိုးရ အရာရွိႀကီးေတြက သူတို႔ရာထူးဆက္ျမဲဖို႔၊ တနည္းအားျဖင့္ဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕ႏိုင္ငံေရးပါတီက အာဏာဆက္ရေနဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲ ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္လႊမ္းမိုးႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းေလ့ရွိၾကပါတယ္။

အဲဒီလိုလုပ္လာႏိုင္ဖို႔ ရွိေနတာေတြအားလံုးကို တားဆီးပိတ္ပင္ရပါမယ္။ အစိုးရဝန္ထမ္းေတြကို ေနာက္ထပ္ အာဏာကန္႔သတ္ ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ နည္းလမ္းနဲ႔ တားဆီးပိတ္ပင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ဗဟို အစိုးရဝန္ထမ္းေတြက ေရြးေကာက္ပြဲ လႈပ္ရွားမႈမွာ မပါဝင္ရေအာင္ တားျမစ္ထားရတာကို နမူနာယူၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲေတြက ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ျဖစ္ခ်င္တဲ့ဆႏၵကို ရွင္းလင္းသဲကြဲေအာင္ ေဖာ္ျပပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈ ေတြက အမွန္တကယ္ လြတ္လပ္ၿပီး သမာသမတ္ရွိတယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ဆႏၵကို ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ စည္းစနစ္က်နေအာင္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံသားေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ရွိပါတယ္။ မဲေပးႏိုင္ခြင့္ (ဒါမွမဟုတ္) ကိုယ္တိုင္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ အေရြးခံႏိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္မၿပိဳင္ဘူးဆိုရင္ ေရြးေကာက္ပြဲတာဝန္ေတြကို ယူႏိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ မဲေပးသူနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ၿပိဳင္သူ ေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္က အကာအကြယ္ ေပးတာကို ရယူပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ကေပးတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈေတြကို လက္ခံရယူခြင့္ ရွိပါတယ္။ နစ္နာဆံုးရွံဳးတာေတြအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္ကို တရားဝင္တိုင္တန္းခြင့္ ရွိပါတယ္။

ႏိုင္ငံသားျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္က တန္းတူညီမွ်တဲ့သေဘာကို ေဆာင္ပါတယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးစနစ္တခုခုမွာ တန္းတူ ညီတူ ပါဝင္ႏိုင္ခြင့္ရွိတာကို ေဖာ္ျပပါတယ္။ ဥပမာ- ႏိုင္ငံေရးပါတီကို ထူေထာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ အေရြးခံႏိုင္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲ ဆိုတာက ႏိုင္ငံေရးမွာ တရားဝင္ ပါဝင္ႏိုင္ခြင့္ရွိတဲ့သေဘာကို ေဆာင္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို သမားရိုးက် အတိုင္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း လုပ္ေဆာင္ရပါတယ္။ လွ်ဳိ႕ဝွက္လုပ္ေဆာင္လို႔ မရပါဘူး။ စည္းစနစ္က်နရပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ သေဘာမတူ ဆန္႔က်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ပုန္ကန္ထႂကြတာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။

အစိုးရအေတာ္မ်ားမ်ားက ႏိုင္ငံသားတခ်ဳိ႕ကို မဲမေပးႏိုင္ေအာင္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္မၿပိဳင္ႏိုင္ေအာင္ နည္းလမ္းအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ကန္႔သတ္ တားျမစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ သူတို႔မလိုလားတဲ့ အခ်ဳိ႕အဖဲြ႔ေတြက အႏိုင္ရရွိသြားမွာကို မလိုလားလို႔ ႏိုင္ငံေရးအရ စိန္ေခၚ ယွဥ္ၿပိဳင္လာတာေတြကို အစိုးရေတြက တားဆီးေလ့ရွိတာဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာေရးနဲ႔ လူမ်ဳိးစုေရးရာကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး  ႏိုင္ငံေရးမလုပ္ဖို႔လည္း ကမာၻတလႊား အစိုးရေတြက ကန္႔သတ္ထားတတ္ပါတယ္။

လူအခ်ဳိ႕ကို ပံုမွန္လည္ပတ္ေနတဲ့ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းကေန ခဏျဖစ္ျဖစ္ ဖယ္ရွားထားရတဲ့ မူတခု ရွိပါတယ္။ ဥပမာ- ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ရာဇဝတ္မႈ က်ဴးလြန္ထားသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ဳိး ဖယ္ရွားခံေနရသူေတြဟာ မဲေပးခြင့္ မရပါဘူး။ အစိုးရက  ကန္႔သတ္ထားရပါ တယ္။ မဲေပးႏိုင္တဲ့ အနိမ့္ဆံုးအသက္ကို သတ္မွတ္ၿပီး ကန္႔သတ္ရပါတယ္။ အသက္ (၁၈)ႏွစ္ျပည့္သူကို အနိမ့္ဆံုးအသက္ ျဖစ္တယ္လို႔ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအမ်ားစုက အမ်ားအားျဖင့္ သတ္မွတ္တတ္ၾကပါတယ္။ အမွန္တကယ္ မဲေပးခြင့္ ရွိရံုနဲ႔ မဲေပးႏိုင္တယ္လို႔ အျပတ္မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ဥပမာ- မဲေပးခြင့္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံသားတဦး ျဖစ္ေပမယ့္လည္း မဲေပးဖို႔ မွတ္ပံုတင္ခ်ိန္မွာ စိတ္ေဖာက္ျပန္ ရူးသြပ္ေန တယ္လို႔ ေဆးစစ္ခံရရင္ မဲေပးႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဒီမိုကေရစီကို က်င့္သံုးတယ္ဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီအေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြ၊ မဲေပးသူေတြ ျဖစ္ႏိုင္သမွ် အမ်ားဆံုး ရွိေနေစရ ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ ထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေစဖို႔ မဲေပးသူေတြမွာ လိုအပ္တာေတြကို ေျပာပါမယ္။

1.         ပညာေရးအေျခခံနဲ႔ အေထြေထြဗဟုသုတရွိရပါမယ္။ တဆက္တည္းမွာဘဲ လူ႔ဘဝမွာ ၾကံဳေတြ႔ရတတ္တဲ့ အရႈပ္အေထြးေတြကို နားလည္ႏိုင္စြမ္းရွိေနၿပီး လူမႈအသင္းအဖြဲ႔ေတြမွာ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္စြာ၊ တရားမွ်တစြာ၊ က်င့္ဝတ္ညီစြာ ပါဝင္ႏိုင္စြမ္း ရွိေန ရပါမယ္။

2.         လူမႈေရးမွာ မလိုလားအပ္တာေတြက ၾသဇာလႊမ္းမိုးတတ္လို႔ အဲဒါေတြကို ဖယ္ရွားႏိုင္ရပါမယ္။ လူမႈေရးထိခိုက္မွာကို ငဲ့ကြက္ၿပီး အားနာေနလို႔ မရပါဘူး။

3.         အစိုးရက ဘာေတြ ရည္ရြယ္ထားသလဲ ဆိုတာ သိရမယ့္အျပင္ အဖြဲ႔အစည္းဌာနေတြ၊ ဘယ္လို စီမံ လုပ္ေဆာင္ေနၾကသလဲ ဆိုတာေတြကိုလည္း သိထားရပါမယ္။

4.         အစိုးရ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြထဲမွာ ေလာေလာဆယ္ အေရးႀကီးေနတာေတြကို သိထားရပါမယ္။

5.         မဲေပးသူရဲ႕ဂုဏ္သိကၡာ၊ အဂၤါရပ္ေတြနဲ႔တကြ ဘယ္လိုတာဝန္ရွိေနတယ္ ဆိုတာကို သိထားရင္း စည္းစနစ္က်န လြတ္လပ္စြာ မဲေပးႏိုင္ရပါမယ္။

အမွန္တကယ္မွာေတာ့ ဘယ္လိုလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမဆို ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ဆံုးျဖတ္ေပးႏိုင္ေလာက္တဲ့ မဲေပးသူတိုင္းမွာ အခု ေျပာတဲ့ လိုအပ္ခ်က္အားလံုးကို အဆင့္မီမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဆိုရင္ ဘာလုပ္ေပးသင့္သလဲလို႔ု ေမးစရာျဖစ္လာပါတယ္။ အဆင့္ မမီရံုနဲ႔ မဲမေပးႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ မဲေပးႏိုင္ခြင့္ကို အဆံုးရွံဳးခံလို႔ေတာ့ မရပါဘူး။ ဒ့ါျပင္ အဆင့္မီ-မမီဆိုတာကို ယုတၱိရွိရွိ၊ မွ်မွ်တတ ဘယ္လိုတိုင္းတာမလဲ။ ဒါမ်ဳိးေတြကို တခါမွလည္း မစဥ္းစားမိခဲ့ပါဘူး။

လုပ္ေပးႏိုင္တာ တခုဘဲ ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ “လူထုပညာေပးေရး” ပါဘဲ။ လူထုပညာေပးေရးပံုစံနဲ႔ မဲေပးရမယ့္သူေတြကို ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လိုအပ္တဲ့ ဗဟုသုတေတြကို ေဝမွ်ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။ မဲေပးတဲ့ကိစၥအျပင္ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အျခားကိစၥေတြအေပၚ လူထုက စိတ္ဝင္စားတဲ့အဆင့္၊ နားလည္သေဘာေပါက္တဲ့အဆင့့္၊ ပါဝင္ လုပ္ေဆာင္လာတဲ့အဆင့္ဆိုၿပီး ရွိတာျဖစ္လို႔ အခ်ိန္ယူၿပီး အသိပညာေပးရပါလိမ့္မယ္။

ႏိုင္ငံေရးကို တရားဝင္ ဦးေဆာင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္ၿပိဳင္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲႏိုင္တဲ့အခါ ႏိုင္ငံကေထာက္ပံ့ ထားတဲ့ ရံုးခန္း၊ လႊတ္ေတာ္ အစရွိတာေတြ သံုးၿပီး အစိုးရရဲ႕စီမံခန္႔ခြဲေရး၊ ဥပေဒျပဳေရးေတြကို လူသိရွင္ၾကား လုပ္ရပါတယ္။

ႏိုင္ငံအဆင့္အေနနဲ႔ အထူးအေရးႀကီးတဲ့ မလုပ္မျဖစ္ ဂရုစိုက္စရာကိစၥေတြအေပၚ လူထုက လက္ခံက်င့္သံုးလိုသလား ဆိုတာကို အစိုးရေတြက သိဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီအခါ လူထုဆႏၵ ခံယူပြဲကို က်င္းပေပးရပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားေတြက မဲေပးၿပီး သူတို႔ဆႏၵကို ထုတ္ေဖာ္ၾကပါတယ္။ လူထုဆႏၵခံယူပြဲဟာ ပံုမွန္ေရြးေကာက္ပြဲေတြနဲ႔ တၿပိဳင္တည္းက်င္းပတာလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ သီးျခားစီ က်င္းပတာ လည္း ရွိပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရသူေတြက ရာထူးသက္တမ္းတခုအတြင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးကို ဦးေဆာင္လုပ္ကိုင္ေပးရပါတယ္။ ပံုမွန္ရာထူး သက္တမ္းဟာ ၄ ႏွစ္ (ဒါမွမဟုတ္) ၅ ႏွစ္ ၾကာပါတယ္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ရာထူးသက္တမ္း ပိုၿပီးတိုရင္ အေကာင္းဆံုးပါဘဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ရာထူးလက္ကိုင္ရွိသူကို ရာထူးသက္တမ္းအတြင္းမွာ ဖယ္ရွားဖို႔ ခက္တာေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္သူတေယာက္က ဦးေဆာင္ႏိုင္စြမ္း ညံ့ဖ်င္းေနတတ္တာဟာ မဆန္းပါဘူး။ ဒီေခတ္္မွာ ပိုၿပီးေတာင္ ေတြ႔ျမင္ေနၾကရပါတယ္။ အရည္အခ်င္းညံ့ဖ်င္းတဲ့ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ကို ေနာက္ထပ္သက္တမ္းတခုအတြက္ ဆက္လက္ မေရြးခ်ယ္မိဖို႔ လိုပါတယ္။ အရည္အခ်င္းညံ့ဖ်င္းတဲ့သူက ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္က႑မွာ ပါဝင္လာမွာကို တားဆီးႏိုင္ဖို႔ အာဏာကန္႔သတ္ထားရပါတယ္။ မဲေပးမယ့္ လူထုကလည္း ေျပာခဲ့တဲ့အတိုင္း အဆင့္မီမီ မဲေပးေရြးခ်ယ္ႏိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။

သမတဦးေဆာင္တဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ သမတနဲ႔တကြ အျခား ဥပေဒျပဳအမတ္ေတြအတြက္ သူတို႔ ရာထူးသက္တမ္း ကုန္ခ်ိန္ေလာက္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပပါတယ္။ ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာလည္း ဒီအတိုင္းဘဲရွိေပမယ့္ ကြာျခားသြားတာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနတခ်ဳိ႕မွာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္သူဟာ ေရြးေကာက္ပြဲကို ပံုမွန္သက္တမ္းထက္ ေစာၿပီး ေခၚယူက်င္းပႏိုင္ခြင့္ ရွိတာဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို သက္တမ္းေစာၿပီး က်င္းပတာေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီ နည္းလမ္းမက်ပဲ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္  ဒီလိုလုပ္တာဟာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔တကြ သူ႔ရဲ႕ အာဏာရႏိုင္ငံေရးပါတီအေနနဲ႔ အခြင့္သာေအာင္ ဖန္တီးေပးတာဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီက အစိုးရဖြဲ႔ခြင့္ ရပါတယ္။ အစိုးရျဖစ္လာေပမယ့္လည္း အစိုးရရဲ႕ အရည္အခ်င္း ညံ့ဖ်င္းရင္ အစိုးရအေပၚ အယံုအၾကည္ မရွိေၾကာင္း အဆိုတင္သြင္းၿပီး မဲခြဲဆံုးျဖတ္ရတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္တခု (No confidence vote) ရွိပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံထားရသူေတြကို ရာထူးသက္တမ္း မကုန္မီမွာေတာင္ ဖယ္ရွားႏိုင္ဖို႔ စီမံထား တာပါ။ တကယ္လို႔ အယံုအၾကည္မရွိ မဲခြဲရာမွာ အစိုးရဘက္ကႏိုင္သြားရင္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေစာၿပီး က်င္းပပါေတာ့တယ္။ အတိုက္အခံဘက္မွာ ႏိုင္ေျခမရွိေတာ့လို႔ အာဏာရပါတီဟာ ေနာက္ထပ္သက္တမ္းတခုကို စိတ္ခ်လက္ခ် စတင္ႏိုင္လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္ၿပိဳင္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ အသက္၊ ႏိုင္ငံတြင္း ေနထိုင္မႈအဆင့္၊ ႏိုင္ငံသားျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္ ကာလတို႔နဲ႔ ပတ္သက္ပါတယ္။ ဒီထက္ပိုၿပီး အရည္အခ်င္းျပည့္မီဖို႔ မလိုအပ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕မွာေတာ့ ေနာက္ထပ္ ကန္႔သတ္ထားတာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ-တကၠသိုလ္ပညာေရး ရွိရမယ္ စတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြမ်ဳိးပါ။ ဒီလို ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ဳိး ရွိတယ္ဆိုရင္ အဲဒီႏိုင္ငံေတြမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္မယ့္သူေတြဟာ ပိုက္ဆံရွိ ပညာတတ္ ျဖစ္ေနရပါေတာ့မယ္။ ဒါဆိုရင္ ဆင္းရဲ ႏြမ္းပါးလို႔ အထက္တန္းပညာ မသင္ႏိုင္ခဲ့ရသူေတြအတြက္ ႏိုင္ငံေရးမွာ ေနရာမရွိေတာ့သလို ျဖစ္ေနပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ ေငြေၾကး ဓနကို အေမြဆက္ခံၿပီး ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ထုတ္တာပါဘဲ။ လူအားလံုး တန္းတူညီတူျဖစ္ရမယ့္ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္နဲ႔  လံုးဝဆန္႔က်င္ ေနပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီကို အစစ္အမွန္က်င့္သံုးရင္ ေရြးေကာက္ပြဲ ဝင္မယ့္သူဟာ ႏိုင္ငံေရး အရည္အေသြး ရွိေနတဲ့အေပၚမွာဘဲ မူတည္သင့္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီကို အစစ္အမွန္ ျဖစ္ထြန္းေစလိုရင္ ဘယ္သူမဆို ေရြးေကာက္ပဲြ ဝင္ႏိုင္ခြင့္ ရွိေနရပါမယ္။

ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံမွာ မဲေပးသူတို႔ေတြဟာ စိတ္ႀကိဳက္မဲေပး ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ခြင့္ ရပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနေအာင္လည္း မဲရံုေတြမွာ မဲပံုးပံုစံ၊ အထားအသိုကအစ အစစအရာရာ စီစဥ္ကာကြယ္ေပးထားရပါတယ္။ မဲေပးသူေတြကို ၿခိမ္းေျခာက္ေသြးေဆာင္ၿပီး ေရြးခ်ယ္ မဲထည့္ ခိုင္းတာမ်ဳိး မရွိေစရပါဘူး။ လိုအပ္တဲ့အခါ မဲရံုေတြမွာ လက္နက္ကိုင္အေစာင့္ေတြကို ခ်ထားေပးရပါတယ္။ International Monitor လို႔ေခၚတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ မဲရံုေစာင့္ၾကည့္သူေတြကိုလည္း ေနရာခ်ထားေပးရပါတယ္။

မဲအႏိုင္အရွံဳးစာရင္း အတိအက်ရဖို႔ အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။ မဲရံုေတြမွာ မမွန္မကန္ စာရင္းသြင္းၿပီး လူစားထိုး မဲေပးခိုင္းတတ္ ၾကပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ မဲခိုး၊ မဲလိမ္၊ မဲေဖ်ာက္ စတဲ့ မသမာမႈေတြ မရွိရေအာင္ ကာကြယ္ေပးဖို႔ ႀကိဳတင္စီစဥ္ရပါတယ္။ မဲေပးမယ့္သူ စာရင္းကို အမွန္ဆံုးျဖစ္ေအာင္ အတည္ျပဳထားရပါတယ္။ မဲေပးမယ့္သူေတြအတြက္ သက္ေသခံ အေထာက္အထားေတြကိုလည္း စနစ္တက် ျဖစ္ေစရပါတယ္။ အသက္ႀကီးသူ၊ စာသိပ္မတတ္သူေတြလိုမ်ဳိး မဲေပးသူေတြဟာ ရႈပ္ေထြးတဲ့ မဲေပးစနစ္ကို သိပ္ နားမလည္ၾကလို႔ သူတို႔ကို မသမာသူေတြက ၿခိမ္းေျခာက္ေသြးေဆာင္ၿပီး မဲထည့္ခိုင္းတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မဲေပးတဲ့ပံုစံဟာ အတတ္ႏိုင္ဆံုး လြယ္ကူရွင္းလင္းေနရပါမယ္။

ကိုယ္စားျပဳဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ မဲေပးသူေတြဟာ သူတို႔သိၿပီးသားသူေတြကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္မွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ မဲေပးဖို႔ အၾကံဳးဝင္သူမွန္သမွ် မဲေပးခြင့္ရပါတယ္။ မဲရံုႀကီးၾကပ္သူေတြဟာ ဆႏၵမဲေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္ စာရင္းသြင္းၿပီး အမွားအယြင္းမရွိ ေရတြက္ရပါတယ္။ မဲေရတြက္ရာမွာ လူကိုယ္တိုင္ ေရတြက္ရပါတယ္။ တိုးတက္ေခတ္မီလာတဲ့အခါမွာေတာ့ ေခတ္ေပၚ ကိရိယာအသစ္ေတြ၊ နည္းပညာသစ္ေတြကိုသံုးၿပီး မဲေပးလာၾကပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ မသမာမႈ မရွိေစဖို႔၊ စက္အမွား -လူအမွား မရွိေစဖို႔ အတတ္ႏိုင္ဆံုးစစ္ေဆးၿပီး တိက်ေအာင္ လုပ္ရပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္အေပၚ အျပင္းအထန္ အျငင္းပြား တာမ်ဳိးလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ မဲေတြကို ျပန္ေရတြက္တာရွိသလို ေနာက္တႀကိမ္ မဲျပန္ေပးရတာလည္း ရွိပါတယ္။ ေနာက္ တႀကိမ္ မဲျပန္ေပးတဲ့ပံုစံေတြက အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိႏိုင္ပါတယ္။

လစ္လပ္ေနတဲ့ မဲဆႏၵနယ္ေျမအတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပတဲ့ အမ်ဳိးအစားဟာ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ခံထားရသူက ေသဆံုးသြားရင္ (ဒါမွမဟုတ္) အလုပ္ထြက္သြားရင္ (ဒါမွမဟုတ္) ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒနဲ႔ ၿငိစြန္းလို႔ ႏႈတ္ထြက္ေပးရရင္ အဲဒီလူရဲ႕ရာထူးက လစ္လပ္ေနမွာ ျဖစ္လို႔ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲကို မျဖစ္မေန က်င္းပရတာပါဘဲ။ စီစဥ္ေနက် ပံုစံမ်ဳိး မဟုတ္တဲ့အျပင္ ပံုမွန္ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခ်ိန္မဟုတ္ပဲ လုပ္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲမေပးပဲ ေနလို႔ရ-မရ ဆိုတဲ့ကိစၥဟာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနလို႔ အပိုင္း(၁၆) ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြရဲ႕ အခန္း က႑ေရာက္မွ ေျပာပါေတာ့မယ္။ ႏိုင္ငံတခ်ဳိ႕မွာ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ မဲေပးဖို႔ ပ်က္ကြက္ရင္ ေနာက္တႀကိမ္ မဲေပးခြင့္ ဆံုးရွံဳးတတ္ တာမ်ဳိး ရွိပါတယ္။

လိုလားခ်က္တခုခုကို ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ဖို႔ကိစၥမွာ ေစာဒကတက္စရာ နမူနာတခုကို ေျပာပါမယ္။ ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ ခံရသူေတြကို ပိုၿပီးတရားဝင္ျဖစ္ေအာင္ ႏိုင္ငံေတြက အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိးပမ္းၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ လူထုဆႏၵကို ျဖည့္ဆည္းေပးတယ္ ဆိုတဲ့ သမိုင္းမွတ္တမ္းေကာင္းကို လိုခ်င္လို႔ပါဘဲ။ ဒါေပမယ့္ လူထုက မျဖစ္မေန မဲေပးရမယ္ ဆိုတာကေတာ့ အာဏာရွင္ဆန္ပါတယ္။ မဲေပးတာဟာ ႏိုင္ငံသားတဦးအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခြင့္ ရတယ္ ဆိုတဲ့ ဂုဏ္ပုဒ္တခု ပါဘဲ။ ဒါေပမယ့္ မဲေပးတယ္၊ မေပးဘူးလို႔ ဆံုးျဖတ္တာဟာ အဲဒီႏိုင္ငံသားရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့ ဆႏၵအတိုင္းဘဲ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။

 

မူရင္း (အဂၤလိပ္ဘာသာ) © Roland O. Watson 2008

ျမန္မာဘာသာျပန္ – လြင္ေအာင္စိုး

………….

တအုပ္လံုး ဘာသာျပန္အတြက္ download  PDF – http://www.lessonsindemocracy.org/LessonsinDemocracyBurmese.pdf

ဒီမိုကေရစီ သင္ခန္းစာမ်ား

၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ျမန္မာ စစ္အာဏာရွင္ ေခါင္းေဆာင္တို႔က သူတို႔ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ျဖစ္ေအာင္ အဓမၼ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ စိတ္ႀကိဳက္ ပံုေဖာ္ထားသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္သည္။

အမ်ားျပည္သူတို႔၏ ဆႏၵကို ဆန္႔က်င္၍ အာဏာစက္ျဖင့္ အဓမၼ လုပ္ယူေနျခင္းကိုကပင္ ဒီမိုကေရစီ က်င့္စဥ္ မဟုတ္ေၾကာင္း အထင္အရွား ေပၚလြင္လ်က္ရွိသည္။

ဒီမိုကေရစီ အေၾကာင္း မ်ားမ်ားသိလာပါက ဥာဏ္နီဥာဏ္နက္မ်ားၿပီး ရက္စက္ယုတ္မာလွေသာ အာဏာရွင္လုပ္ရပ္မ်ားကို ကြင္းကြင္းကြက္ကြက္ ပိုမို သိရွိလာပါမည္။

ထို႔ျပင္ ဒီမိုကေရစီ က်င့္စဥ္မ်ားကို နားလည္ သေဘာေပါက္လာသည္ႏွင့္အမွ် အလိုလို က်င့္ၾကံမိလာမည္ ျဖစ္သည့္အျပင္ ဒီမိုကေရစီကိုလည္း ပိုမို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္လာမည္ ျဖစ္သည္။

ယင္းမွာ အာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ လူတဦးခ်င္းစီ၏ အေျခခံက်ေသာ လက္နက္ေကာင္းတခု ျဖစ္သည္။

အျပည့္အစံု ဖတ္ရန္ Download

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဒီမိုကေရစီ ျဖစ္ထြန္းမႈကို တတပ္တအား ပံ့ပိုးေပးသည့္အေနျဖင့္ ဤစာအုပ္ကို မည္သူမဆို ခြင့္ျပဳခ်က္ ေတာင္းေနစရာ မလုိပဲ ထပ္မံ ျဖန္႔ခ်ိေဝငွႏိုင္ပါသည္။

ျပည္တြင္း ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအတြက္ လက္စြဲ

Download the whole book – Election Handbook Burmese

အျပည့္အစံု ဖတ္ရန္ download – Election Handbook Burmese